Κύπρος 1974: Έστειλαν 25 ψυχές στο στόμα του λύκου

0

1974: Έστειλαν στο θάνατο 25 εθνοφύλακες με λεωφορείο της… γραμμής
Bάσος Βασιλείου

Φόρτωσαν στη Λάρνακα 25 ανθρώπους σε λεωφορείο της γραμμής ωσάν να πήγαιναν εκδρομή και τους έστειλαν να ενισχύσουν τις δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς που επιχειρούσαν στο τουρκοκυπριακό χωριό Μόρα. Όμως η γραμμή άμυνας στη Μια Μηλιά-Παλαίκυθρο έσπασε και τα τουρκικά άρματα, που προέλαυναν ανενόχλητα, τους πρόλαβαν.

Από αυτούς, 16 δηλώθηκαν ως αγνοούμενοι, πέντε επέζησαν και για τους υπόλοιπους οι πληροφορίες είναι συγκεχυμένες.

Η γυναίκα του ενός αγνοούμενου, του Αργύρη Αδαμίδη, ακόμη ψάχνει πληροφορίες για να συμπληρώσει τα κενά που υπάρχουν ως προς το τι απέγινε, πώς πέθανε, πού θάφτηκε και ειδικά αυτές τις μέρες που άρχισαν εκσκαφές με σκοπό να εντοπιστούν τα λείψανα των αγνοουμένων του λεωφορείου είναι φορτισμένη συναισθηματικά.

Πρόκειται για την κ. Θέλμα Αδαμίδου, η οποία την ημέρα που εξαφανίστηκε ο σύζυγός της κατέβαλλε τη δική της προσπάθεια επιβίωσης και, λόγω και της προχωρημένης εγκυμοσύνης της, δυσκολευόταν να κινηθεί άνετα.

Κατάγεται από το χωριό Τραχώνι, το οποίο, σύμφωνα με το «Ράδιο Αρβύλα» της εποχής και τις πληροφορίες που έδιναν και έπαιρναν, θα καταλαμβανόταν από τους Τούρκους, σε αντίθεση με το Παλαίκυθρο, το οποίο, σύμφωνα με τα σχέδια που -υποτίθεται -γνώριζαν και διέδιδαν διάφοροι, θα παρέμενε στις υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας περιοχές. Κατέφυγε στο Παλαίκυθρο, αλλά, όπως αναφέρει, περίπου 20 λεπτά πριν προωθηθούν οι Τούρκοι στο χωριό, μπήκε στο αυτοκίνητό της και μαζί με τον γιο της, ηλικίας 11 μηνών, την αδελφή της 17 ετών, τη μητέρα της και την πεθερά του θείου της, ο οποίος προπορευόταν με το δικό του όχημα, ξεκίνησαν με σκοπό να διασωθούν.

Θυμάται ότι λιποθύμησε 2-3 φορές. «Νόμισα ότι θα γεννούσα μέσα στο αυτοκίνητο», λέει. Οδηγώντας έφτασε στην Άσσια, από όπου αναχώρησε μερικά λεπτά πριν μπουν οι Τούρκοι. Από εκεί κατέληξε στην Ορμήδεια και αρχές του Σεπτέμβρη γέννησε το δεύτερό της παιδί. Ο σύζυγός της ήταν έφεδρος και ετύγχανε υπεύθυνος καταστήματος της Τράπεζας Κύπρου, στον Στρόβολο. Όταν εκδηλώθηκε η πρώτη εισβολή κατετάγη σε μονάδα στη Μόρφου. Με τη μονάδα του (241 Τάγμα Πεζικού) εστάλη στη Λάπηθο, από όπου και επέστρεψε 24 του Ιούλη. Στις 25 του Ιούλη επέστρεψε στη Λάπηθο αλλά στην πορεία η τράπεζα τού εξασφάλισε απαλλαγή όπως και σε άλλους υπευθύνους καταστημάτων της και επέστρεψαν στις εργασίες τους. Όταν εκδηλώθηκε η δεύτερη εισβολή, παρουσιάστηκε και κατετάγη στο 226 Τάγμα Πεζικού και από εκεί επιβιβάστηκε στο «λεωφορείο Λευκαρίτη» με προορισμό τη Μόρα.

Για το τι συνέβη με το λεωφορείο αποκαλυπτική είναι η κατάθεση ενός εκ των επιβαινόντων που διασώθηκε. Στην κατάθεση καταγράφονται και τα εξής:

«Την 14/8/74 περί τις 10 π.μ. διαταχθήκαμε (εγώ και άλλα 25 άτομα) να πάμεν έξω από τη Μόρα. Επιβιβαστήκαμε σε ένα λεωφορείο του Λευκαρίτη 50 θέσεων αγνώστου αριθμού εγγραφής σε μένα, με οδηγόν τον Γ.Σ., έφεδρον και υπεύθυνον της αποστολής κάποιον ανθυπολοχαγό Κ.Φ. εκ Λάρνακας. Στο λεωφορείου θυμούμαι ήταν ο Ανθυπολοχαγός Τ.Ι., ο Α.Κ, οι αδελφοί “Κ”, ο Π.Α., ο Υ.Υ., ο Κ.Κ, ο Π.Ι., ο Ε.Α., ο Ν.Φ., ο Μ.Γ. και ο Π.Γ.».

Ακολούθως αναφέρονται πέντε επιβιώσαντες του λεωφορείου.

Στην κατάθεση αναφέρονται και τα εξής:

«Όταν φθάσαμε σε απόσταση περίπου 80 μέτρων από τη διασταύρωση με τον δρόμο προς Μόρα και προς Αγλαντζιάν πρόσεξα επτά τανκς χωρίς διακριτικά από την πλευρά μας να έρχονται από Αγλαντζιά προς Μόρα. Το λεωφορείο μας σταμάτησε αμέσως και τότε το πρώτο τανκ έβαλε με το κανόνι του προς το λεωφορείον μας και το βλήμα έσκασε μπροστά από το λεωφορείο. Αμέσως μετά ρίφθηκε δεύτερη κανονιά, η οποία επίσης έπεσε μπροστά από το λεωφορείο μας, χωρίς να μας χτυπήσει και αυτή.

Εμείς εκκενώσαμε αμέσως το λεωφορείο και αρχίσαμε να τρέχουμε με κατεύθυνση προς το Παλαίκυθρο μέσω χωραφιών ενώ τα τανκς μάς έβαζαν ριπές.

Μετά περίπου μια ώρα τρέξιμο βρεθήκαμε σε μια μάντρα περίπου δυο μίλια από το λεωφορείο μας προς το Παλαίκυθρο. Θυμάμαι εκεί τον Ν.Μ., Γ.Σ., Α.Σ., και Ν.Κ. καθώς και έναν άγνωστο σε μένα. Όλους τους άλλους που είναι αγνοούμενοι δεν τους ξαναείδα.

Εν τω μεταξύ ήρθαν και άλλοι εθνοφρουροί από το Παλαίκυθρο που οπισθοχωρούσαν και γίναμε όλοι περίπου 20. Μετά περίπου μισή ώραν είδαμε ένα τανκ που ερχόταν προς την κατεύθυνσή μας εκ Μόρας. Εγώ με πέντε άλλους φύγαμε από την μάνδρα και πήγαμε σε έναν ποταμό περίπου 100 μέτρα και εχωστήκαμε. Το τανκ αφού έριψε μερικές ριπές ήρθε στην είσοδο της μάνδρας όπου ήσαν οι άλλοι και τους είδα να υψώνουν τα χέρια. Το απόγευμα της ίδιας μέρας ήλθε ένα φορτηγό με κάσιαν και νομίζω, δεν ξέρω θετικά γιατί δεν είδα, μετέφεραν τους άλλους που ήσαν στην μάντρα σε άγνωστο μέρος. Όλους εκείνους που έμειναν στην μάντρα και επίσης εκείνους που ήταν επιβάτες στο λεωφορείο μας δεν τους είδα πλέον πουθενά. Εγώ συνελήφθην από τους Τούρκους και διετέλεσα αιχμάλωτος».

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν στη Μόρα, όπου και εκτελέστηκαν. Οι περισσότεροι εξακολουθούν να είναι αγνοούμενοι και αυτές τις μέρες διενεργούνται εκσκαφές με σκοπό να εντοπιστούν τα λείψανά τους.

Φιλελεύθερος

Σχολιάστε

Please enter your comment!
Please enter your name here