Ο Μύθος του χρυσού Τρίποδα, οι Επτά Σοφοί και ο μυστικός αριθμός 7

Σύμφωνα με αρκετούς φιλόλογους, οι επτά Σοφοί ‘Έλληνες δεν συνιστούσαν ομάδα ή κύκλο, δηλαδή δεν είχαν σχέση μεταξύ τους, φανερή ή κρυφή, αλλά είναι ένα μεταγενέστερο φιλολογικό κατασκεύασμα των Αλεξανδρινών Χρόνων. ‘Ένα παρόμοιο φιλολογικό κατασκεύασμα της ίδιας περιόδου είναι και η κατάταξη των «επτά θαυμάτων της αρχαιότητας». Οι φιλόλογοι, δηλαδή, θεωρούν ότι κατά τους Αλεξανδρινούς Χρόνους οι αρχαίοι ‘Έλληνες συνέδεσαν τους επτά άνδρες με σκοπό να αναδείξουν την σοφία τους και όχι ότι εκείνοι είχαν κάποια στενή σχέση κατά την περίοδο της ζωής τους.

Τα στοιχεία, ωστόσο, που υπάρχουν στα αρχαία κείμενα μας οδηγούν στο συμπέρασμα πως οι επτά σοφοί ‘Έλληνες γνωρίζονταν και είχαν σχέσεις αναμεταξύ τους. Αλληλογραφούσαν, φιλοξενούσαν ο ένας τον άλλον, αλληλοβοηθούνταν, αλλά και συμμετείχαν ενεργά στην εφαρμογή των ιδεών ή των σχεδίων εκάστου των «συναδέλφων» τους.

‘Όπως και να έχει όμως, ακόμη και αν δεν ισχύει ότι συνιστούσαν ομάδα, υπάρχει ένας συνδετικός κρίκος μεταξύ τους που δεν είναι εύκολο να παραβλεφθεί. Αυτός ο συνδετικός κρίκος είναι οι Δελφοί. Ακόμη, δηλαδή, και οι δήθεν Αλεξανδρινοί εμπνευστές της σύνδεσης αυτών των επτά ανδρών βασίστηκαν σ’ ένα κοινό τους σημείο, που δεν είναι άλλο παρά το γεγονός ότι οι σοφές ρήσεις αυτών ήταν καταγεγραμμένες στους πίνακες των Δελφών. Αυτοί οι πίνακες συνιστούσαν ένα ακόμη αρχείο των Δελφών, το οποίο ήταν φανερό στον κόσμο και είχε εκπαιδευτικό ηθικοπλαστικό χαρακτήρα.

Το ελάχιστο που μπορεί να σημαίνει αυτό είναι ότι όλες εκείνες οι ρήσεις ήταν σύμφωνες με την διδασκαλία του ιερατείου και είχαν άμεση σχέση με τον θεϊκό λόγο του Απόλλωνα. Πέραν τούτου, είναι γνωστό ότι μέσω του ιερατείου οι συγκεκριμένες ρήσεις προωθούνταν και μεταδίδονταν σαν ύψιστες αρχές για μια ενάρετη και ανώτερη ζωή, ακολουθώντας την οποία ο άνθρωπος θα εξυψωνόταν στο επίπεδο των Θεών. Για να κατανοήσετε καλύτερα το ζήτημα της καταγραφής των ρήσεών τους, θα αναφέρω, για παράδειγμα, ότι δεν υπήρχαν γραπτά ρητά του Σωκράτη ή άλλων μεγάλων φιλοσόφων όπως του Αριστοτέλη, του Πλάτωνα, του Επίκουρου κ.ά.

Ενα δεύτερο κοινό τους σημείο ήταν ότι όλοι αυτοί οι άνδρες νομοθέτησαν στις πόλεις τους και περιχαράκωσαν το κοινωνικοπολιτικό τους σύστημα με ηθικούς κανόνες. Κι εδώ όμως, ξανά, συνδετικός τους κρίκος ήταν οι Δελφοί. Γιατί, για να νομοθετήσουν, είτε έλαβαν τους νόμους από το ιερατείο είτε πρόστρεξαν σε αυτό, με σκοπό να επικυρώσει την νομοθεσία τους ώστε να γίνει αποδεκτή από τους πολίτες.

Τι συμβολίζει ο τρίποδας;

Στην αρχαία ελληνική μυθολογία ο τρίποδας έχει ξεχωριστή θέση και συμβολίζει την δύναμη της πρόβλεψης. Πλείστοι μύθοι αναφέρονται και καταδεικνύουν την δύναμη μαντικής που έχει ο τρίποδας. Ενδεικτικά, θα αναφερθώ στον μύθο του Ηρακλή, ο οποίος έχει άμεση σχέση με τον Απόλλωνα. Σύμφωνα με την μυθολογία, ο Ηρακλής ζήτησε χρησμό από την Πυθία, επειδή όμως ο Απόλλων έλειπε στην Υπερβορεία, δεν πήρε καμία απάντηση στο ερώτημά του. Ο ήρωας οργίστηκε και πάνω στον θυμό του άρπαξε τον τρίποδα και έφυγε. Ο Απόλλων, επιστρέφοντας στο μαντείο και βλέποντας ότι λείπει ο τρίποδας, καταδίωξε τον Ηρακλή. Τελικά ο Ηρακλής επέστρεψε τον τρίποδα και λύθηκε η διαμάχη με την παρέμβαση της Λητούς και της Αθηνάς.

Ο Πλούταρχος στο έργο του Περί τον Ει του εν Δελψοίς για τον παραπάνω μύθο γράφει ότι αυτό συνέβη όταν ο Ηρακλής ήταν νέος, πριν ελευθερώσει τον Προμηθέα. Συν τοις άλλοις, λέγει ότι ο ημίθεος δεν είχε ακόμη μυηθεί στα διάφορα μυστήρια από τους μύστες των κύκλων-ομάδων του Άτλαντα και του Χείρωνα. Έτσι, υπερόπτης και αλαζόνας, θέλησε να μαλώσει με τον Απόλλωνα για την κατοχή της μαντικής τέχνης. Όταν όμως μυήθηκε και μετά την γνώση που απόκτησε μέσω των άθλων του, δεν χρειαζόταν πια τον τρίποδα για να μαντεύει. Επίσης, ο ίδιος συγγραφέας στο έργο Περί των υπό του Θείου Βραδέως Τιμωρούμενων αναφέρεται στον ίδιο μύθο λέγοντας ότι ο Ηρακλής αρπάζοντας τον τρίποδα «θα καταργούσε και θα κατέστρεφε το μαντείο».

\\\\  Ρόδος: Ανατροπή με την 8χρονη – Δεν βιάστηκε, την κακοποίησε συγγενής για να εξαπατήσει τη μητέρα της

Ποια δύναμη είναι αυτή που έχει ο τρίποδας ώστε να χρησιμοποιείται σαν μαντικό όργανο;

Αν ρίξουμε μια μάτια στο έργο του Πλούταρχου Επτά Σοφών Συμπόσιον, θα συναντήσουμε την εξής ιστορία: Ο φαραώ της Αιγύπτου Άμασις ζητάει την βοήθεια των σοφών της Ελλάδας για την λύση διάφορων αινιγμάτων που του θέτει ο βασιλιάς της Αιθιοπίας. Αν δεν απαντήσει στο αίνιγμα, θα χάσει την περιοχή της Ελεφάντινης την οποία διεκδικούν οι Αιθίοπες. Ο ίδιος ο Άμασις είχε θέσει στον Αιθίοπα βασιλιά το εξής αίνιγμα: «Ποιο είναι το πιο παλιό, το πιο ωραίο, το πιο μεγάλο, το πιο σοφό, το πιο κοινό, το πιο ωφέλιμο και το πιο βλαβερό, το πιο δυνατό και το πιο εύκολο».

Ο Αιθίοπας απάντησε τα εξής: «Το παλαιότερο είναι ο χρόνος, το μεγαλύτερο ο κόσμος (σύμπαν), το σοφότερο η αλήθεια, το ωραιότερο το φως, το κοινότερο ο θάνατος, το ωφελιμότερο ο Θεός, το βλαβερότερο ο δαίμων, το δυνατότερο η τύχη, το ευκολότερο το ευχάριστο». Οι επτά σοφοί βρήκαν ότι οι απαντήσεις που έδωσε ο Αιθίοπας είναι λάθος και ο Θαλής, με την σύμφωνη γνώμη και των υπόλοιπων σοφών, δίνει τις σωστές.

Απαντάει λοιπόν ο Θαλής ότι δεν είναι «σοφότατον πάντων ο Θεός, αλλά ο Χρόνος». Ο Θεός, σύμφωνα με τον Θαλή, είναι «το παλαιότερο πάντων», επειδή είναι «αγέννητος». Η αντίφαση με τον μύθο περί του τρίποδα των σοφών είναι ολοφάνερη και αποκαλυπτική. Δηλαδή στην μια ιστορία ο Θεός εμφανίζεται ως ο πιο σοφός όλων και σε αυτόν οι επτά άνδρες δίνουν τελικά τον τρίποδα, ενώ στην άλλη σ σοφός δεν είναι ο Θεός αλλά ο Χρόνος, αφού ο Θεός είναι το παλαιότερο όλων. Άρα, ο χρυσός τρίποδας που κάνει τον κύκλο περνώντας από τον κάθε σοφό για να καταλήξει στον Απόλλωνα έχει σχέση με την μαντική-πρόβλεψη, η οποία είναι μια πτυχή της σοφίας.

Ακολουθήστε το Hellasnow στο Google News

Οι σοφοί δεν αποδέχτηκαν τον τρίποδα όχι λόγω ηθικής, αλλά επειδή δεν είχαν ακόμη αποκτήσει όλα εκείνα τα στοιχεία που χρειάζεται κάποιος ώστε να κατέχει την τέχνη της μαντικής. Γι’ αυτό και έδωσαν τον τρίποδα στον Απόλλωνα. Σε αυτό συμφωνεί και η εκδοχή του μύθου περί του χρυσού τρίποδα που αναφέρει ο Διόδωρος ο Σικελιώτης στο αποσπασματικά σωσμένο ένατο βιβλίο της Βιβλιοθήκης του: «Άλλοι δίνουν διαφορετικά την ιστορία, ότι, δηλαδή, ενώ είχε ξεσπάσει πόλεμος μεταξύ των Ιώνων, ανελκύστηκε με τα δίχτυα ο τρίποδας, και ρωτώντας τον Θεό για την κατάπαυση του πολέμου, εκείνη (η πυθία) είπε: Ποτέ δεν θα λήξει ο πόλεμος Μερόπων και Ιώνων πριν τον χρυσό τρίποδα, που τον έφτιαξε ο Ήφαιστος, στείλετε να φτάσει σε σπίτι σοφού ανδρός που προβλέπει τα παρόντα και τα μέλλοντα». Δηλαδή, σοφός θεωρούταν αυτός που μπορούσε μέσω της γνώσης να μαντεύει-προβλέπει το άμεσο αλλά και το μακρινό μέλλον.



Σχολιάστε

Please enter your comment!
Please enter your name here