5 Οκτωβρίου 1912: Η Ελλάδα κηρύσσει τον πόλεμο κατά της Τουρκίας

5 Οκτωβρίου 1912: Η Ελλάδα κηρύσσει τον πόλεμο κατά της Τουρκίας στο μέτωπο των Συμμάχων και του Μαυροβουνίου, που είχε κηρύξει τον πόλεμο κατά της Πύλης από τις 25 Σεπτεμβρίου. Ο ελληνικός στρατός διαβαίνει τα σύνορα και εισέρχεται στο έδαφος της Μακεδονίας.

Ο ελληνικός στρατός καταλαμβάνει την Ελασσόνα (5 -7 Οκτωβρίου 1912)
Για τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος άρχισε στις 6 το πρωί της 5/18 Οκτωβρίου, οπότε και εισέβαλαν στο οθωμανικό –τότε- έδαφος.

Ο ελληνικός στρατός ήταν καλά εξοπλισμένος και γυμνασμένος. Διέθετε επιτελικό σχέδιο, υψηλό ηθικό και αξιωματικούς που ήταν αποφασισμένοι να «ξεπλύνουν την ντροπή της ήττας του 1897». Ο στρατός χωρίστηκε σε δύο τμήματα. Το μεγαλύτερο (επτά πλήρεις μεραρχίες πεζικού), τελούσε υπό τις διαταγές του διαδόχου Κωνσταντίνου και είχε ως στόχο να εμπλέξει το 8ο οθωμανικό σώμα, να το αναγκάσει σε υποχώρηση και έπειτα να προελάσει προς βορρά. Το μικρότερο τμήμα, υπό τον στρατηγό Σαπουντζάκη, είχε ως στόχο να εμπλέξει τον τουρκικό στρατό στην Ήπειρο, να τον απωθήσει και να στραφεί προς τα Ιωάννινα.

Η κακή κατάσταση του οθωμανικού στρατού

Μέχρι τελευταία στιγμή η οθωμανική κυβέρνηση πίστευε ότι μπορούσε να δελεάσει την Ελλάδα με τις διπλωματικές προτάσεις της. Γι’ αυτό και καθυστέρησε να στείλει στη Θεσσαλία δυνάμεις από τη Συρία και την Παλαιστίνη, κι όταν το αποφάσισε ήταν αργά γιατί το ελληνικό ναυτικό είχε αποκλείσει το Αιγαίο. Έτσι, απέναντι στον ελληνικό στρατό, η Τουρκία αντέταξε το εφεδρικό 8ο Σώμα Στρατού που υπήρχε μόνον στα χαρτιά. Αποτελέστηκε από περίπου 30.000 άντρες, οι οποίοι επιστρατεύτηκαν τυχαία λίγες μέρες πριν από την έναρξη του πολέμου. Οι περισσότεροι ήταν αγύμναστοι ή εξοικειωμένοι με όπλα που δεν υπήρχαν πλέον. Η έλλειψη μέσων (μεταφορικών, ενδυμασιών, οπλισμού, πολεμοφοδίων, αντίσκηνων κ.λπ.) ήταν μεγάλη.

Επικεφαλής διορίστηκε ο Χασάν Ταχσίν, στρατηγός της χωροφυλακής σε αποστρατεία, ο οποίος κατείχε ανώτερη διοικητική θέση. «Η οθωμανική κατασκοπεία είχε παρεξηγήσει τις στρατιωτικές προθέσεις των Ελλήνων κατά τρόπο καταστροφικό», γράφει ο στρατιωτικός ιστορικός Erickson. «Εκ των υστέρων φαίνεται ότι το οθωμανικό επιτελείο νόμιζε ότι η ελληνική επίθεση θα ήταν ισομερώς μοιρασμένη στη Θεσσαλία και την Ήπειρο. Με βάση αυτό το σκεπτικό, το οθωμανικό επιτελείο είχε κατανείμει ισομερώς τις διαθέσιμες δυνάμεις στο ανεξάρτητο Σώμα Ιωαννίνων και στο 8ο εφεδρικό Σώμα. Η απόφαση αυτή αποδείχθηκε μοιραία και επρόκειτο να οδηγήσει στην πρόωρη απώλεια της στρατηγικής πόλης Θεσσαλονίκης. Στην πραγματικότητα, οι Έλληνες είχαν την πρωτοβουλία σε όλα τα επίπεδα και έριξαν σχεδόν όλες τις μάχιμες δυνάμεις τους κατά του 8ου εφεδρικού Σώματος».

Για τους λόγους αυτούς, ο ελληνικός στρατός της Θεσσαλίας με δύναμη 100.000 αντρών περίπου αντιμετώπισε ένα οθωμανικό εφεδρικό σώμα, που είχε μόνον 29.300 άντρες. Το αντίθετο ακριβώς συνέβη στην Ήπειρο, όπου οι 13.000 άντρες του Σαπουντζάκη αντιμετώπισαν διπλάσιο οθωμανικό στρατό.

Η έναρξη του πολέμου
Ο ελληνικός στρατός πέρασε τα σύνορα από τέσσερα διαφορετικά σημεία. Η 1η Μεραρχία κατέλαβε το δεξιό τμήμα του μετώπου και προέλασε από τη διάβαση της περίφημης Μελούνας. Η 2η Μεραρχία προέλασε από τη στενωπό Μπουγάζι (Ρεβένι) στο χωριό Σκούμπα (Λευκή), σε απόσταση δέκα χιλιομέτρων νότια από την Ελασσόνα. Η 3η Μεραρχία βάδισε κατά μήκος της αριστερής κοίτης του ποταμού Ξηριά και κατέλαβε θέσεις στο Δομένικο. Η 4η Μεραρχία βάδισε κατά μήκος της δεξιάς κοίτης του Ξηριά και έφτασε στο χωριό Βλαχογιάννη, με στόχο να καταλάβει τους λόφους στα δυτικά της Ελασσόνας.

Σποραδική αντίσταση
Το Σύνταγμα Ευζώνων ενεπλάκη με υπέρτερες τουρκικές δυνάμεις στο χωριό Αγιόφυλλο. Κατά τα άλλα, η αντίσταση του οθωμανικού στρατού ήταν περιορισμένη. Το 3ο Σύνταγμα Πεζικού, της 2ης Μεραρχίας δέχθηκε πυρά από εχθρική περίπολο που κατείχε θέσεις στη λοφοσειρά της Σκούμπας. Ακολούθησε συμπλοκή και το οθωμανικό απόσπασμα υποχώρησε καταδιωκόμενο στις γύρω χαράδρες προς την Ελασσόνα. Αντίσταση προέβαλαν οθωμανικά τμήματα και στο Παπαλίβαδο. Οθωμανικός σταθμός στη θέση Λοφάκι υποστηριζόταν από τάγμα με δύο τηλεβόλα, που σύντομα υποχώρησε προς Ελασσόνα. Ωστόσο, στον σταθμό παρέμειναν ένας αξιωματικός με οκτώ στρατιώτες, οι οποίοι πολέμησαν μέχρι εσχάτων, αρνούμενοι να παραδοθούν.

Η μάχη της Ελασσόνας
Το πρωί της 6ης/19ης Οκτωβρίου οι εύζωνοι κατέλαβαν τη Δεσκάτη, μετά από σύντομη μάχη. Ταυτοχρόνως, εκδηλώθηκε η επίθεση από την 1η και 2η Μεραρχία κατά των οθωμανικών τμημάτων που κατείχαν τα υψώματα γύρω από την Ελασσόνα, κυρίως το λόφο του μοναστηριού της Παναγίας. Οι λοιπές ελληνικές δυνάμεις προωθήθηκαν σε θέσεις γύρω από την πόλη. Οι αμυνόμενοι στρατιώτες δεν ξεπερνούσαν τους 3.000. Διέθεταν μόνον 15 τηλεβόλα, εκ των οποίων τα πέντε παλαιά, και υλικό σχεδόν άχρηστο. Εκκένωσαν την Ελασσόνα τις πρώτες απογευματινές ώρες, διότι κινδύνευαν να περικυκλωθούν, και υποχώρησαν προς τα βόρεια. Η μοναδική εμπλοκή σημειώθηκε επτά χιλιόμετρα βορειοδυτικά από την Τσαρίτσανη. Σ’ αυτή είχε εγκατασταθεί από το προηγούμενο πρωί ο Κωνσταντίνος με το επιτελείο του. Από εκεί εξέδωσε ημερήσια διαταγή με την οποία επαίνεσε τους αξιωματικούς της 1ης και 2ης μεραρχίας για την «ψυχραιμία και την ορμή» που επέδειξαν στη μάχη της Ελασσόνας.

Ακολουθήστε το Hellasnow στο Google News

Η αρχή είχε γίνει. Ο ελληνικός στρατός βάδιζε προς το Σαραντάπορο.



Σχολιάστε

Please enter your comment!
Please enter your name here